Pod czerwoną gwiazdą

Instytut Pamięci Narodowej - Oddział w Katowicach, Śląskie Centrum Wolności i Solidarności oraz Muzeum w Gliwicach  zapraszają na międzynarodową konferencję naukową "Pod czerwoną gwiazdą. Aspekty sowieckiej obecności w Europie Środkowowschodniej w 1945 roku", która odbędzie się  w dniach od 11 do 12 czerwca 2015 r. w sali konferencyjnej hotelu „Silvia” w Gliwicach.

Upadek powstałego w Niemczech reżimu nazistowskiego był dla cywilizowanego świata, w tym dla samych Niemców, wybawieniem. Ale dla Europy Środkowowschodniej, zajętej przez Armię Czerwoną, znaczenie tej daty jest dwuznaczne. Ambiwalentna ocena roku 1945 znajduje odzwierciedlenie także w dziejach Górnego Śląska. Wkroczenie Armii Czerwonej i Ludowego Wojska Polskiego na jego tereny oznaczało koniec totalitarnej III Rzeszy i niemieckiej państwowości na tych terenach, ale również przyniosło falę zbrodni i zniszczeń, które doprowadziły do drastycznej dewastacji ekonomicznej i wywróciły strukturę społeczną całego regionu. O ciemnych stronach roku 1945 dyskutować będą uczestnicy międzynarodowej konferencji historycznej.
Zagadnienia, o których będą traktować wystąpienia prelegentów, dotyczą głównie Niemiec, Polski i Węgier, jako trzech różnych egzemplifikacji sowieckiej obecności w tej części Europy w roku 1945. Badacze stawiają pytania o to, jaka dziś jest obecność tych doświadczeń w historiografii i pamięci. Prof. Boris Sokolov, autor m.in. wydanej ostatnio także po polsku świetnej biografii marszałka Konstantego Rokossowskiego, zastanawia się nad tym, jak w rosyjskiej historiografii obecne są zbrodnie Armii Czerwonej na ludności cywilnej zajmowanych terytoriów. Tą tematyka zajmuje się również prof. Gennady Bordyugov z Moskiewskiego Uniwersytetu im. Łomonosowa, porównujący zbrodnie Wehrmachtu i Armii Czerwonej. Dr Jörg Echternkamp z Uniwersytetu Marcina Lutra w Halle/Saale dotyka sedna niemieckiej pamięci o końcu wojny. Z kolei pochodząca z Gliwic historyczka Uniwersytetu w Manchesterze, dr Ewa Ochman, podejmuje temat transformacji pamięci o 1945 r. w ostatnich dekadach, przypominając problem pomników ku czci Armii Czerwonej w polskich miastach. Tematyka pamięci przeplata się z rekonstrukcją historyczną, „przeskakującą” między perspektywą globalną, a studiami przypadków. Na przykład prof. Piotr Madajczyk z Polskiej Akademii Nauk podnosi dość pomijany w badaniach wątek polityki narodowościowej ZSRR wobec naszej części Europy jako instrumentu utrwalania dominacji sowieckiej. Na zupełnie inny wątek polityki sowieckiej wskazuje polsko-niemiecki historyk prof. Bogdan Musiał podejmuje on tematykę, której poświęcił obszerną monografię, znaną też w Polsce „Łupy Stalina”, czyli demontaże infrastruktury przemysłowej i szerzej – rabunek mienia przez Sowietów w ramach swoistych „reparacji”. Ważnym wątkiem konferencji są kwestie dotyczące pozycji Kościoła wobec władz sowieckich i Armii Czerwonej, będących wszak eksponentami państwa programowo ateistycznego, co więcej – wrogo odnoszącego się do religii jako takiej. W tym bloku tematycznym spotykają się perspektywy polska i węgierska. Z kolei pytanie o wykreowany w 1945 roku system okupacyjnej władzy sowieckiej to domena głównie prelegentów z Niemiec, w tym takich znawców problematyki władzy sowieckiej, obozów i wymiaru sprawiedliwości, jak Jan Foitzik, Bettina Greiner czy Mike Schmeitzner.
- Europa Środkowowschodnia, zajęta przez Armię Czerwoną, stała się na prawie półwiecze terytorium poddanym dominacji Moskwy. Takim krajom jak Czechosłowacja, Polska, Niemcy Wschodnie czy Węgry narzucono totalitarny ustrój polityczny, niewydolny system ekonomiczny, zasady ideologii komunistycznej, wymuszony „sojusz” ze Związkiem Sowieckim. Żelazna kurtyna odcięła tę część Europy od Zachodu, zamrażając kraje „bloku wschodniego” na niemal półwiecze w swoistym polityczno-gospodarczym skansenie. Ale rok 1945 jest datą, którą dla naszej części Europy trudno uznać za wyłącznie pozytywną także z innego względu. Samo „wyzwolenie” przez wojska sowieckie przyniosło ludności „wyzwalanych” ziem morze nieszczęść i tragedii. Morderstwa na cywilach i gwałty, niszczenia mienia i plądrowanie, deportacje ludności w głąb Związku Sowieckiego i demontaż zakładów przemysłowych, systematyczne represje wobec mieszkańców, podejmowane przez NKWD, powstanie sieci obozów karnych – tzw. specłagrów, wydarzenia te kładą się cieniem na pozytywnych stronach roku 1945. Zakłócają radość z zakończenia wojny i obalenia reżimu Hitlera – mówi Sebastian Rosenbaum z Instytutu Pamięci Narodowej, oddział w Katowicach.

UWAGA! Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z serwisu.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.

OK
Więcej informacji

Serwis może używać plików „cookies”, kiedy użytkownik odwiedza stronę www. Pliki „cookies”, które mogą zostać użyte w witrynach i stronach internetowych są kojarzone wyłącznie z przeglądarką konkretnego komputera (użytkownik anonimowy), bez podawania imienia lub nazwiska użytkownika. Są to informacje zapisywane przez serwer na komputerze użytkownika, które serwer może odczytać przy każdorazowym połączeniu się z komputera użytkownika. Pliki „cookies” dostarczają danych statystycznych o ruchu użytkowników i korzystaniu przez nich z poszczególnych stron serwisów. Pliki „cookies” używane są także w celu monitorowania ruchu użytkowników pomiędzy serwisem, a innymi, współpracującymi serwisami internetowymi. Użytkownik może w każdym czasie wybrać sposób obsługi plików „cookies” w strefie internetowej poprzez zastąpienie automatycznej obsługi plików „cookie” na obsługę indywidualną (ustawienia użytkownika). Szczegółowych informacji w tym zakresie udzielają dostarczyciele programów do obsługi strefy internetowej (przeglądarek), zazwyczaj w zakładce „opcje internetowe” lub podobnej. Jednakże wyłączenie przez użytkownika w swojej przeglądarce opcji akceptowania plików „cookies”, (zablokowanie, monitowanie) może spowodować utrudnienia czy wręcz uniemożliwić korzystanie z niektórych usług serwisu. Jednocześnie serwis nie ponosi żadnej odpowiedzialności za stosowanie lub obsługę plików „cookies” na innych stronach internetowych dostępnych dla użytkowników dzięki linkom umieszczonym na stronach serwisu.
Więcej informacji o plikach cookies znajdziesz w serwisie http://wszystkoociasteczkach.pl