Biogramy Dziewięciu Górników

Józef Czekalski urodził się 28 listopada 1933 r. w Orszewicach w domu Jana i Władysławy Czekalskich[1], wychowywał się z trojgiem rodzeństwa. Do 1958 r. pracował w rodzinnym gospodarstwie. Za namową brata Henryka 3 września 1958 r. rozpoczął pracę w KWK „Wujek” [2], początkowo na stanowisku ładowacza dołowego, kolejno młodszego górnika aż wreszcie górnika[3]. Jak przyszłość pokazała był to jego pierwszy i ostatni zakład pracy[4].

Józef Czekalski był jednym z sześciu górników, którzy zginęli na miejscu w kopalni Wujek – 16 grudnia 1981 r. W chwili śmierci miał 48 lat. Trafiły go dwa pociski, jeden w klatkę piersiową (śmiertelny), drugi w lewą stopę[5]. Z karty – zgłoszenia zgonu wiemy, że Józef Czekalski został zastrzelony około godzin. 12[6].

Żona Róża Czekalska otrzymała telegram z informacją o śmierci męża – 17 grudnia o godz. 13.50. Jednak o tym, co się stało, pani Czekalska wiedziała już od popołudnia dnia wcześniejszego, kiedy to widziała ciało męża na kopalnianej Stacji Ratownictwa Górniczego[7], w której górnicy złożyli ciała zabitych kolegów.

Pogrzeb Józefa Czekalskiego odbył się 21 grudnia 1981 r. o godz. 13 na cmentarzu parafialnym w Katowicach – Ligocie przy ul. Panewnickiej. Uroczystości „zabezpieczał” patrol w samochodzie oraz 30 funkcjonariuszy operacyjnych z Wydziału Kryminalnego i Przestępstw Gospodarczych KW MO, którzy dysponowali jednym samochodem. W odwodzie był jeszcze jeden batalion mundurowych[8].

29 sierpnia 1990 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[9]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Ponadto upamiętniono go wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci Poległych Górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991).

 

 



[1] Czekalski Józef, Odpis skrócony aktu zgonu, kopia w zbiorach ŚCWiS, teczka Józef Czekalski.

[2] Ankieta kwestionariusz dot. Józefa Czekalskiego, wypełniona przez córkę Alinę Czekalską-Prokop, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[3] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Józefa Czekalskiego, nr 27054, kopia w ŚCWiS.

[4] Zaświadczenie z Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Zagaju z 28.08.1958 r., ibidem.

[5] Czekalski Józef, Protokół oględzin i sekcji zwłok, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, k. 123

[6] Czekalski Józef, Zgłoszenie zgonu, ibidem, k. 20.

[7] Ankieta kwestionariusz dot. Józefa Czekalskiego…

[8] Plan zabezpieczenia uroczystości pogrzebowych na terenie m. Katowic, KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 9-10.

[9] Pismo Kancelarii Prezydenta RP Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014r., w zbiorach ŚCWiS.

 


 

Józef Krzysztof Giza urodził się 13 marca 1957 r. w Tarnogrodzie[1]. Zatrudnił się na kopalni Wujek – 10 kwietnia 1978 r. Początkowo pracował jako robotnik wykwalifikowany, od 2 listopada 1979 rok objął stanowisko młodszego cieśli. Wcześniej pracował będąc uczniem w Zasadniczej Szkole Zawodowej Dokształcającej w Tarnogrodzie, gdzie kształcił się w zawodzie piekarza. Według odpisu świadectwa, szkołę tę ukończył w 1975 r.[2]. Według rodziny, po szkole podjął pracę, najpierw w mleczarni, a następnie w wyuczonym zawodzie na stanowisku piekarza – ciastkarz, w tarnogórskiej piekarni[3]. Jednak chcąc być bliżej rodzeństwa, które w poszukiwaniu lepiej płatnej pracy wyjechało na Śląsk, również on postanowił do nich dołączyć. Na Śląsku odbył służbę wojskową, zamieszkał w hotelu robotniczym w Katowicach[4].

Józef Giza wstąpił do NSZZ „Solidarność”, jednak nieznana jest data akcesu. Po raz pierwszy w zachowanych dokumentach jego nazwisko widnieje na liście członkowskiej NSZZ „Solidarność” sporządzonej w dniu 20 stycznia 1981r., tuż przed wyborami Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” KWK „Wujek” (24 stycznia 1981 r.)[5]. 16 grudnia 1981 r. w czasie pacyfikacji strajku przez siły milicyjno-wojskowe Józef Giza otrzymał postrzał w szyję. Jednak kula przeszyła krtań i rozerwała tętnicę szyjną. W protokole oględzin i sekcji zwłok lekarz napisał m.in.: „Dnia 16.12.1981 r. w godzinach popołudniowych został postrzelony przez żołnierza, prawdopodobnie przeżył przez pewien czas”[6].

Był kawalerem. Został pochowany 20 grudnia 1981r. w Tarnogrodzie[7]. Uroczystości pogrzebowe rozpoczęły się o godz. 15 a zakończyły dwie godziny później. Brało w nich udział około 300 osób[8].

29 sierpnia 1990 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez Prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[9]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Jego osobę upamiętniono, wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci poległych górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991), jego imię nosi także jedna z ulic w Tarnogrodzie.

 

 

 



[1] Józef Krzysztof Giza, Odpis skrócony aktu zgonu, kopia w zbiorach ŚCWiS, teczka Józef Krzysztof Giza.

[2] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Józefa Krzysztofa Gizy, nr 55077, kopia w ŚCWiS.

[3] Ankieta kwestionariusz dot. Józefa Krzysztofa Gizy, wypełniona przez siostrę Małgorzatę Cierkos, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[4] Ibidem.

[5] Lista członków NSZZ „Solidarność” sporządzona 20.01.1981r., zachowana w Archiwum Zarządu Regionu Śląsko – Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” w Katowicach (s.48 listy).

[6] Józef Krzysztof Giza, Protokół oględzin i sekcji zwłok, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, k.126-128.

[7] Ankieta kwestionariusz dot. Józefa Krzysztofa Gizy, wypełniona przez siostrę Małgorzatę Cierkos, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[8] Szyfrogram nr 7657, KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 43.

[9] Pismo Kancelarii Prezydenta RP Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014r., w zbiorach ŚCWiS.

 


 

Joachim Gnida urodził się 5 stycznia 1953 r. w Mikołowie w domu Eryka i Heleny Gnidów[1], wychowywał się z trojgiem rodzeństwa. Po zakończeniu edukacji w Szkole Podstawowej im. Karola Świerczewskiego w Tychach (1968 r.) zaczął uczęszczać do Zespołu Szkół Zawodowych dla Pracujących Piotrowickiej Fabryki Maszyn w Katowicach-Piotrowicach, które ukończył w 1971 r. z tytułem zawodowym tokarza[2],  następnie podjął pracę w zakładzie[3]. W celu polepszenia swojej sytuacji finansowej rozpoczął 14 września 1972 r. pracę w KWK „Wujek”[4], początkowo na stanowisku ładowacza, później młodszego cieśli aż wreszcie jako górnik. Trudno precyzyjnie określić moment przystąpienia Joachima Gnidy do NSZZ „Solidarność”. Jego nazwisko widnieje na liście członkowskiej Związku sporządzonej w dniu 20 stycznia 1981 r., tuż przed wyborami Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” KWK „Wujek” (24.01.1981 r.)[5]. 16 grudnia 1981 r. w czasie pacyfikacji strajku przez siły milicyjno-wojskowe Joachim Gnida otrzymał postrzał w głowę[6]. Ciężko ranny został przewieziony do Centralnego Szpitala Górniczego w Katowicach – Ochojcu, gdzie nie odzyskawszy przytomności zmarł dwa tygodnie później – 2 stycznia 1982 r. o godz. 11.50[7]. Pozostawił żonę Renatę oraz osierocił córkę Aleksandrę (ur. 1979 r.)[8]. Jego pogrzeb odbył się 7 stycznia 1982 r., został pochowany na cmentarzu ewangelickim w Mikołowie[9].

29 sierpnia 1990 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[10]. Otrzymał także Honorową Odznakę Miasta Katowice[11]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Ponadto upamiętniono go wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci Poległych Górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991).

 

 

 



[1] Odpis skrócony aktu zgonu, w zbiorach ŚCWiS, teczka Gnida Joachim.

[2] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Joachima Gnidy, nr 34510, kopia w ŚCWiS.

[3] Ankieta kwestionariusz dot. Joachima Gnidy, wypełniona przez żonę Renatę Gnidę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[4] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Joachima Gnidy…; Ankieta kwestionariusz dot. Joachima Gnidy, wypełniona przez żonę Renatę Gnidę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[5] Lista członków NSZZ „Solidarność” sporządzona 20.01.1981r., zachowana w Archiwum Zarządu Regionu Śląsko – Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” w Katowicach (s.52 listy).

[6] Protokół oględzin i sekcji zwłok, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 3, k. 415-416.

[7] Zgłoszenie zgonu, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 2, k. 384.

[8] Ankieta kwestionariusz dot. Joachima Gnidy, wypełniona przez żonę Renatę Gnidę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[9] Sprawozdanie z zabezpieczenia uroczystości pogrzebowych na terenie Mikołowa w dniu 7.01.1982 roku, KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 17.

Ankieta kwestionariusz dot. Joachima Gnidy, wypełniona przez żonę Renatę Gnidę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja: Gnida Joachim, ES.

[10] Ankieta kwestionariusz dot. Joachima Gnidy, wypełniona przez żonę Renatę Gnidę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja: Gnida Joachim, ES; Pismo Kancelarii Prezydenta RP Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014r., w zbiorach ŚCWiS.

[11] Ankieta kwestionariusz dot. Joachima Gnidy, wypełniona przez żonę Renatę Gnidę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

 


 

Ryszard Gzik urodził się 19 marca 1946r.w Radomsku[1], w 1960 r. ukończył Szkołę Podstawową w Widzowie, natomiast pięć lat później Technikum Przemysłu Drzewnego w Radomsku. W latach 1966-1967 odbywał zasadniczą służbę wojskową w Drawsku Pomorskim, którą skończył ze stopniem kaprala. Należał do Związku Młodzieży Wiejskiej, Związku Młodzieży Socjalistycznej i Związku Zawodowego Pracowników Leśnych i Przemysłu Drzewnego[2]. Pracował w kilku miejscach: w Zakładach Mebli Giętych w Radomsku (1965 – 1969), w Dąbrowskiej Fabryce Obrabiarek DEFO w Dąbrowie Górniczej (1969 – 1970), w Ośrodku Przemysłu Meblowego w Bytomiu (1970), w Spółdzielni Pracy Branży Drzewnej „Jawor” w Katowicach (1971 – 1972), w Katowickich Fabrykach Mebli (1972 – 1978). Dla poprawienia sytuacji materialnej rodziny Ryszard Gzik postanowił zatrudnić się w KWK „Wujek”[3], w okresie od 6 marca 1978 do 16 grudnia 1981 pracował w charakterze ładowacza[4]. Był członkiem NSZZ „Solidarność”. Jego nazwisko widnieje na liście członkowskiej Związku sporządzonej w dniu 20 stycznia 1981r., tuż przed wyborami Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” KWK „Wujek” (24.01.1981 r.)[5]. 16 grudnia 1981 r. w czasie pacyfikacji strajku przez siły milicyjno-wojskowe Ryszard Gzik został postrzelony w głowę, kula przeszła na wylot powodując spustoszenia w mózgu, zginął na miejscu[6]. Kopalnia poinformowała oficjalnie rodzinę o śmierci Ryszarda Gzika w dniu 17 grudnia:

 

Dnia 16 grudnia 1981 r. w kop. Wujek w Katowicach zginął tragicznie nasz pracownik ob. Ryszard Gzik. Uprzejmie prosimy o pilne przybycie do Kopalni „Wujek”. Składamy wyrazy serdecznego współczucia. Dyrekcja Kop. „Wujek”[7].

 

Pozostawił żonę Krystynę (z domu Ścińska) oraz osierocił córkę Agnieszkę (ur. 1970 r.)[8]. Został pochowany 21 grudnia 1981 r. na cmentarzu w Katowicach – Piotrowicach[9]. Uroczystości rozpoczęły się o godz. 9. Jednak msza żałobna miała miejsce po pogrzebie. W uroczystościach uczestniczyło około 30 żałobników. Funkcjonariuszy „zabezpieczających” pogrzeb było prawie trzy razy więcej (w tym 20 pracowników SB), a w odwodzie trzymano batalion ZOMO[10].

29 sierpnia 1990 r. prezydent RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowski odznaczył go pośmiertnie Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[11]. 7 listopada 1992 r. otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Ponadto jego postawę uhonorowano Srebrnym Medalem Solidarności, Honorową Odznaką Miasta Katowice, Jubileuszowym Pierścieniem 30 lat Wolności oraz Jubileuszowym Znaczkiem „Solidarności” (z okazji 25-lecia powstania Związku)[12]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Upamiętniono go także wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci Poległych Górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991).

 



[1] Odpis skrócony aktu zgonu, w zbiorach ŚCWiS, teczka Ryszard Gzik.

[2] Ankieta kwestionariusz dot. Ryszarda Gzika, wypełniona przez córkę Agnieszkę Gzik – Pawlak, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[3] W oficjalnym podaniu o pracę, prośbę swa motywował również miejscem zamieszkania gdyż do Brynowa miał bliżej niż na Dąbrówkę Małą, patrz: Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Ryszarda Gzika, nr 35070, kopia w ŚCWiS.

[4] Ibidem.

Ankieta kwestionariusz dot. Ryszarda Gzika, wypełniona przez córkę Agnieszkę Gzik – Pawlak, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[5] Lista członków NSZZ „Solidarność” sporządzona 20.01.1981r., zachowana w Archiwum Zarządu Regionu Śląsko – Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” w Katowicach (s.69 listy).

[6] Protokół oględzin i sekcji zwłok, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, k.124-125.

[7] Kopie dokumentów dotyczących Ryszarda Gzika – poległego 16 grudnia 1981 roku podczas pacyfikacji KWK „Wujek”, IPN Ka 405/2, s. 1.

[8] Ankieta kwestionariusz dot. Ryszarda Gzika, wypełniona przez córkę Agnieszkę Gzik – Pawlak, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[9] Plan zabezpieczenia uroczystości pogrzebowych na terenie m. Katowic, KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 2.; Ankieta kwestionariusz dot. Ryszarda Gzika, wypełniona przez córkę Agnieszkę Gzik – Pawlak, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[10] Plan zabezpieczenia uroczystości pogrzebowych na terenie m. Katowic…, s. 9.

[11] Odznaczenia dla poległych i rannych w stanie wojennym na terenie KWK „Wujek”; Pismo Kancelarii Prezydenta RP Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014r., w zbiorach ŚCWiS.

[12] Ankieta kwestionariusz dot. Ryszarda Gzika, wypełniona przez córkę Agnieszkę Gzik – Pawlak, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

 


 

Bogusław Kopczak urodził się 7 października 1953 r. w Katowicach w domu Tadeusza i Genowefy Kopczaków[1]. Ukończył Szkołę Podstawową nr 10 im. Marii Curie-Skłodowskiej w Katowicach, a następnie Zasadniczą Szkołę Zawodową również w Katowicach (zawód wyuczony: malarz-tapeciarz)[2]. W okresie od 4 października 1979 r. do 14 lutego 1981 r. pracował jako malarz w Rejonowym Przedsiębiorstwie Remontowo-Budowlanym w Katowicach-Ochojcu[3]. Ze względów zarobkowych 23 lutego 1981 r. zatrudnił się w KWK „Wujek” w Katowicach w charakterze pracownika dołowego[4].Był członkiem NSZZ „Solidarność”, jednak dokładna data jego wstąpienia do związku nie jest znana[5]. Bogusław Kopczak brał udział w proteście górników w KWK „Wujek” w dniach od 13 do 16 grudnia 1981r. 16 grudnia w czasie akcji pacyfikacji strajku przez siły milicyjno-wojskowe otrzymał postrzał w brzuch. Zginął na miejscu[6]. Z wykonanej w grudniu 1981 r. sekcji zwłok wynika, że kula przeszyła ciało na wylot uszkadzając organy wewnętrzne, bezpośrednią przyczyną śmierci był krwotok wewnętrzny[7].

Bogusław Kopczak został pochowany 19 grudnia 1981r. w Katowicach na cmentarzu przy ul. Francuskiej, w pogrzebie brało udział około 200 żałobników[8]. Pogrzeb „zabezpieczało” 80 funkcjonariuszy MO i SB oraz batalion ZOMO[9].

Bogusław Kopczak pozostawił żonę Teresę z domu Lampka oraz osierocił córkę Katarzynę (ur. 1979 r.)[10].

29 sierpnia 1990 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[11]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Ponadto upamiętniono go wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci Poległych Górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991).

 

 



[1] Odpis skrócony aktu zgonu, w zbiorach ŚCWiS, teczka Bogusław Kopczak.

[2] Ankieta kwestionariusz dot. Bogusława Kopczaka, wypełniona przez córkę Katarzynę Kopczak - Zagórną, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja, Bogusław Kopczak, ES.

[3] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Bogusława Kopczaka, nr 50008, kopia w ŚCWiS.

[4] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Bogusława Kopczaka…; Ankieta kwestionariusz dot. Bogusława Kopczaka, wypełniona przez córkę Katarzynę Kopczak - Zagórną, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja, Bogusław Kopczak, ES. O ekonomicznych przyczynach podjęcia pracy prze Bogusława Kopczaka w KWK „Wujek” w ankiecie wspomina córka.

[5] Ankieta kwestionariusz dot. Bogusława Kopczaka, wypełniona przez córkę Katarzynę Kopczak - Zagórną, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja, Bogusław Kopczak, ES.

[6] Protokół oględzin i sekcji zwłok, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, k. 134-135.

[7] Ibidem.

[8] Notatka służbowa dot. zabezpieczenia uroczystości pogrzebowych górników ofiar nielegalnej akcji strajkowej w KWK „Wujek” w dniu 16.12.1981 r., KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 2.

[9] Plan zabezpieczenia uroczystości pogrzebowych na terenie m. Katowic, ibidem, s. 10-11.

[10] Ankieta kwestionariusz dot. Bogusława Kopczaka, wypełniona przez córkę Katarzynę Kopczak - Zagórną, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[11] Ankieta kwestionariusz dot. Bogusława Kopczaka, wypełniona przez córkę Katarzynę Kopczak - Zagórną, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja, Bogusław Kopczak, ES; Pismo Kancelarii Prezydenta RP Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014r., w zbiorach ŚCWiS.

 


 

Andrzej Pełka urodził się 18 lutego 1962 roku w Niedośpielinie[1]. Został przyjęty do pracy w kopalni „Wujek” jako cieśla w dniu 12 listopada 1979 roku. Wcześniej (od 1 września 1977 r. do 31 października 1979 r.) był zatrudniony w Częstochowskim Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego. W tym czasie, do 26 czerwca 1979 r., pracował będąc uczniem.

Jednak już po niecałych dwóch latach zatrudnienia w kopalni miał dość tej pracy i próbował się zwolnić. Podanie w tej sprawie pisze do dyrekcji 15 czerwca 1981 r. Prośbę są motywował zbyt niskimi zarobkami. Na podaniu widnieje adnotacja jego kierownika, który nie zgadza się na to gdyż na budowie brakuje wykwalifikowanych pracowników. Dwa tygodnie później – 30 czerwca, Pełka pisze kolejne podanie, w którym prosi w nim o przeniesienie do pracy z powierzchni na dół. Tym razem kierownik działu Budownictwa Mieszkaniowego pisze w adnotacji, że Pełka jest dobrym pracownikiem. Już 24 lipca sam zainteresowany wycofał złożone kilka tygodni wcześniej podanie o zwolnienie[2].  

Według zachowanej dokumentacji, Andrzej Pełka został przyjęty do Szpitala Górniczego w Ochojcu[3] - 16 grudnia 1981 r. o godz. 17.40. Choć miał postrzał głowy, jeszcze żył. Przeszedł operację. W karcie – historii choroby znalazł się wpis o tym, że „pocisk wydobyty z rany, w czasie próby tamponowania krwotoku wpadł do przewodów kanalizacyjnych”. Był to najprawdopodobniej jeden z tych pocisków, które miały stać się dowodami w sprawie śmiertelnych strzałów na kopalni Wujek. Pierwszy kryzys nastąpił około godz. 20, ale wówczas lekarzom udało się przywrócić krążenie krwi u chorego. Gdy pięć minut po północy nastąpiło ponowne zatrzymanie krążenia, reanimacja już nie powiodła się. Andrzej Pełka został uznany za zmarłego[4]. Choć na nagrobku zastrzelonego górnika widnieją data śmierci – 16 grudnia 1981 r.[5], to w oficjalnych dokumentach, takich jak akt zgonu, widnieje data 17 grudnia 1981 r.[6]. W przypadku określenia dokładnej daty zgonu, warto zwrócić uwagę jeszcze na jeden dokument – Zgłoszenie zgonu do Urzędu Stanu Cywilnego, wystawione przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w Gliwicach. W rubryce „Data, godzina i miejsce zgonu” napisano: „17.12.1981, około g. 13, Katowice”[7]. Tutaj różnica w godzinie zgonu wynosi około 12 godzin, jeżeli uznamy za miarodajną kartę choroby.

Pogrzeb najmłodszej ofiary pacyfikacji katowickiej kopalni również znalazł się w zainteresowaniu MO. Szyfrogram w tej sprawie, podpisany przez pułkownika Jerzego Grubę, adresowany do komendanta wojewódzkiego MO w Piotrkowie Trybunalskim, został nadany 18 grudnia 1981 r. o godz. 15.45[8]. Komendant wojewódzki MO w Katowicach informował o tym, że zwłoki Andrzeja Pełki zostaną tego samego dnia zabrane przez rodzinę i przewiezione do Niedośpielina. „W związku z powyższym, z polecenia Komendanta Głównego MO J. BEIMA – proszę o ustalenie czasu pogrzebu, zabezpieczyć jego przebieg oraz przekazać do KWMO Katowice stosownej informacji w tym zakresie”[9].

Informacja zwrotna przyszła 20 grudnia 1981 r. o godz. 17.30[10]. Z tego dokumentu można się dowiedzieć, że pogrzeb Andrzeja Pełki odbył się 20 grudnia 1981 r. o godz. 14, w uroczystości wzięło udział około 150 osób, była to rodzina oraz mieszkańcy Niedośpielina. Pogrzeb był „zabezpieczany” przez dwa plutony ZOMO, kompanię pułku manewrowego oraz funkcjonariuszy SB.

Jego nazwisko widnieje na liście członkowskiej NSZZ „Solidarność” sporządzonej w dniu 20 stycznia 1981r., tuz przed wyborami Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” KWK „Wujek” (24.01.1981 r.)[11].

29 sierpnia 1990 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[12]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Ponadto upamiętniono go wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci Poległych Górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991).

 

 



[1] Pełka Andrzej Józef, Odpis skrócony aktu zgonu, w zbiorach ŚCWiS, teczka Pełka Andrzej.

[2] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Andrzeja Pełki, nr 65967, kopia w ŚCWiS.

[3] W literaturze pojawia się szpital w Ligocie, np. patrz biogram Andrzeja Józefa Pełki [w:] Idą pancry na Wujek…, red. Adam Borowski, Katowice-Warszaw 2011. Jednak w protokole sekcji zwłok wpisano, że A. Pełka zmarł w szpitalu w Ochojcu, Pełka Andrzej, Protokół oględzin i sekcji zwłok, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 2, k. 326-330 , IPN Ka 693/2.

[4] Pełka Andrzej, Odpis historii choroby, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, s. 25-26.

[5] Patrz biogram Andrzeja Józefa Pełki [w:] Idą pancry na Wujek…

[6] Pełka Andrzej Józef, Odpis skrócony aktu zgonu, kopia w zbiorach ŚCWiS, teczka Pełka Andrzej.

[7] Pełka Andrzej, Zgłoszenie zgonu, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, s. 22, IPN Ka 693/1.

[8] Szyfrogram nr 7642/81, KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 73, 74.

[9] Ibidem.

[10]Szyfrogram nr 8811/30050, ibidem, s. 75.

[11] Lista członków NSZZ „Solidarność” sporządzona 20.01.1981r., zachowana w Archiwum Zarządu Regionu Śląsko – Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” w Katowicach (s.47 listy), kopia w zbiorach ŚCWiS.

[12] Pismo Kancelarii Prezydenta RP - Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach, potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014 r., w zbiorach ŚCWiS.

 


 

Jan Stawisiński urodził się 29 czerwca 1960 r. w Sławnie w domu Alojzego i Janiny[1]. W 1961 r. rodzina przeprowadziła się do Koszalina. Tam w 1975 r. Jan ukończył Szkołę Podstawową nr 8, następnie uczęszczał do Zasadniczej Szkoły Zawodowej, gdzie kształcił się w zawodzie elektromontera (1975 – 1978 r.)[2]. W 1979 r. rozpoczął naukę w Technikum Elektryczno-Elektronicznym[3], jednak postanowił zrezygnować z tej formy edukacji i wyjechać na Śląsk, zamierzał zostać górnikiem. W 1980 r. zaczął uczęszczać do Technikum Górniczego dla Dorosłych w Katowicach[4]. W okresach wakacyjnych pracował jako ratownik WOPR[5]. 25 września 1979 r. został zatrudniony w KWK „Wujek”, początkowo jako robotnik niewykwalifikowany, a od 1 sierpnia 1981 r. na stanowisku mł. górnika[6]. Zachowane dokumenty źródłowe nie pozwalają stwierdzić czy Jan Stawisiński był członkiem powstałego we wrześniu 1980 r. Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”[7]. Z pewnością brał udział w proteście w dniu 16 grudnia 1981r. W czasie akcji pacyfikacji strajku przez siły milicyjno-wojskowe otrzymał postrzał w głowę. Został przewieziony do szpitala w Katowicach-Szopienicach[8].

 „Rodzice nocami słuchali zagłuszanego Radia Wolna Europa. 16 grudnia [1981 r.] mówili w radiu, że w Wujku strzelali i zginęli ludzie” – relacjonuje siostra górnika Małgorzata Haciska. – „Matczyne serce czuło i mama po uzyskaniu pozwolenia na wyjazd do Katowic, pojechała tam z siostrą – Beatą. Świętej Pamięci Mama szukała go wraz z jego kolegami po katowickich szpitalach. Jasia odnaleziono w Szopienicach i później przewieziono do Ochojca[9]. Mama zatrudniła się w szpitalu jako salowa i była przy synu do końca…”[10].

 Jan Stawisiński nie odzyskał przytomności, zmarł 25 stycznia 1982 r[11]. Bezpośrednią przyczyną śmierci było nieodwracalne uszkodzenie mózgu i związane z nim liczne komplikacje[12]. Jan Stawisiński był kawalerem. Cztery dni później został pochowany na cmentarzu w Koszalinie[13], pogrzeb odbył się przy obstawie SB i MO.

 „W trakcie nabożeństwa żałobnego w kościele parafialnym franciszkanów pw. [Podwyższenia] Krzyża [Świętego] w Koszalinie uczestniczyło koło 100 osób. Kazania nie wygłoszono. Na cmentarzu mowę pożegnalną wygłosił o. Rajmund Marszałkowski – wikariusz wspomnianej parafii. Po odmówieniu wspólnej modlitwy, zakonnik nawiązał do daty 16 grudnia 1980 r., związanej z odsłonięciem Pomnika Poległych Robotników na Wybrzeżu. Wspominał, że w czasie tychże uroczystości składano oficjalne deklaracje, że tragedia Grudnia z 1970 r. nigdy nie może się powtórzyć. Serca Polaków pałały wówczas nadzieją – kontynuował mówca, że rozpoczyna się nowy etap historii, który zapewni wszystkim poczucie jedności i sprawiedliwości. I oto nowe ofiary, i oto znowu stajemy nad trumną młodego człowieka, który oddaje życie dla tej samej sprawy. Jakie więc gwarancje, jakie więc zaufanie do tych, którzy zapewniali?”. „Bóg upomni się o to życie, bo ta krew woła o pomstę do Nieba. Kainowa zbrodnia dokonana na bracie Polaku, który pragnął, jak wszyscy pragniemy dobra. Dlatego chciejmy wyrazić naszą jedność z całym narodem i błagajmy Boga, by słowa psalmu wypisane u stóp Trzech Krzyży w Gdańsku, spełniły się w naszym narodzie i aby na spełnienie ich nie trzeba było długo czekać”[14].

29 sierpnia 1990 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez Prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[15]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Jego osobę upamiętniono, wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci poległych górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991). W 2003r. na wniosek Stowarzyszenia Osób Represjonowanych w Stanie Wojennym  - Oddział Koszalin Rada Miejska w Koszalinie nadała Janowi Stawisińskiemu tytuł „Honorowego Obywatela Koszalina”[16].

 

 



[1] Odpis skrócony akt zgonu, w zbiorach ŚCWiS, teczka Jan Stawisiński.

[2] Odpis świadectwa ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej, Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Jana Stawisińskiego, nr 72617, kopia w ŚCWiS: Ankieta kwestionariusz dot. Jana Stawisińskiego, wypełniona przez siostrę Małgorzatę Haciskę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[3] Zaświadczenie wydanie przez Zespół Szkół Elektroniczno-Elektrycznych z 17.09.1979 r., Archiwum Centrum Usług Wspólnych…

[4] Zenon Szmidtke, Godne życie Janka Stawisińskiego i jego matki Janiny, „Górnik Polski” – Zeszyty naukowe Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, nr 5/2011, s. 92.

[5] Ankieta kwestionariusz dot. Jana Stawisińskiego, wypełniona przez siostrę Małgorzatę Haciskę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja, Stawisiński Jan, ES.

[6] Umowa o pracę i in., Archiwum Centrum Usług Wspólnych…

[7] Listy członków NSZZ „Solidarność” zachowane w Archiwum Zarządu Regionu Śląsko – Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” w Katowicach.

[8] Karta choroby, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, k. 31-32.

[9] Miało to miejsce 19.12.1981 r., po interwencji matki Janiny Stawisińskiej.

[10] Ankieta kwestionariusz dot. Jana Stawisińskiego, wypełniona przez siostrę Małgorzatę Haciskę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[11] Odpis skrócony akt zgonu …; Protokół oględzin i sekcji zwłok, KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 50-52; Ankieta kwestionariusz dot. Jana Stawisińskiego, wypełniona przez siostrę Małgorzatę Haciskę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja, Stawisiński Jan, ES.

[12] Protokół oględzin i sekcji zwłok…

[13] Ankieta kwestionariusz dot. Jana Stawisińskiego, wypełniona przez siostrę Małgorzatę Haciskę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja, Stawisiński Jan, ES.

[14] Szyfrogram nr 306, KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 48.

[15] Ankieta kwestionariusz dot. Jana Stawisińskiego, wypełniona przez siostrę Małgorzatę Haciskę, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T. Kurpierz, J. Neja, Stawisiński Jan, ES; Pismo Kancelarii Prezydenta RP Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014r., w zbiorach ŚCWiS.

[16] Uchwała nr 09/2003 Stowarzyszenia Osób Represjonowanych w Stanie Wojennym o Oddział Koszalin z dn. 17.11.2003r.; Uchwała Rady Miejskiej w Koszalinie z dn. 27.11.2003r., kserokopie w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności. Krótki biogram Zenona Zająca można odnaleźć w Idą pancry na Wujek, Katowice – Warszawa 2011.

 


 

Zbigniew Wilk urodził się 22 lipca 1951 r. w Dzierdziówce k. Stalowej Woli w domu Władysława i Stanisławy Wilków[1], miał troje rodzeństwa (Jan, Ewa, Magdalena)[2]. Ukończył Szkołę Podstawową w Zbydniowie, Zasadniczą Szkołę Górniczą w Katowicach, natomiast w 1971 r. został absolwentem Technikum Górniczego Ministerstwa Górnictwa i Energetyki im. Powstańców Śląskich w Katowicach, uzyskał zawód technika górnika w zakresie specjalności techniczna eksploatacja złóż[3]. W latach 1972–1979 był zawodnikiem drużyny piłkarskiej Klubu Sportowego „Rozwój” Katowice przy KWK Wujek w Katowicach[4]. W okresie od 1 lipca 1971 r. do 31 grudnia 1973 r. pracował jako górnik w KWK „Wujek”, następnie przeniósł się do KWK „Śląsk” (1 stycznia –11 lutego 1974 r.), szybko jednak wrócił do poprzedniego miejsca pracy (od 12 lutego 1974 r.)[5]. Zachowane dokumenty źródłowe nie pozwalają stwierdzić czy był członkiem powstałego we wrześniu 1980 r. Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”[6]. 16 grudnia 1981r. uczestniczył w strajku w KWK „Wujek”, w czasie pacyfikacji kopalni przez siły milicyjno- wojskowe został dwukrotnie postrzelony. Zginął na miejscu. Z przeprowadzonej w grudniu 1981r. sekcji zwłok wynika, że Zbigniew Wilk otrzymał dwa strzały w okolicy krzyżowo-lędźwiowej. Bezpośrednią przyczyną śmierci był postrzał brzucha z masywnym krwotokiem. Strzały zostały oddane z oddali[7]. Pozostawił żonę Elżbietę z domu Kulczyk oraz osierocił dwójkę dzieci: Magdalenę (ur. 1976r.) i Marcina (ur. 1978r.). Pogrzeb Zbigniewa Wilka odbył się przed południem 21 grudnia 1981r. w Katowicach – Piotrowicach[8]. Pogrzeb był oczywiście „zabezpieczany” przez funkcjonariuszy MO, SB i ZOMO[9].

29 sierpnia 1990 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez Prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[10]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Ponadto jego osobę upamiętniono, wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci poległych górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991)[11].

 

 



[1] Odpis skrócony aktu zgonu, w zbiorach ŚCWiS, teczka Zbigniew Wilk.

[2] Ankieta kwestionariusz dot. Zbigniewa Wilka, wypełniona przez żonę Elżbietę Kozon, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[3] Odpis świadectwa ukończenia technikum zawodowego, Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Zbigniewa Wilka, nr 81068, kopia w ŚCWiS; Ankieta kwestionariusz dot. Zbigniewa Wilka, wypełniona przez żonę Elżbietę Kozon, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[4] Ankieta kwestionariusz dot. Zbigniewa Wilka, wypełniona przez żonę Elżbietę Kozon, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T.Kurpierz, J. Neja: Zbigniew Wilk, ES.

[5] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Zbigniewa Wilka…; Ankieta kwestionariusz dot. Zbigniewa Wilka, wypełniona przez żonę Elżbietę Kozon, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności; T.Kurpierz, J. Neja: Zbigniew Wilk, ES.

[6] Listy członków NSZZ „Solidarność” zachowane w Archiwum Zarządu Regionu Śląsko – Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” w Katowicach.

[7] Protokół oględzin i sekcji zwłok, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, k. 120-121.

[8] Notatka służbowa dot. zabezpieczenia uroczystości pogrzebowych górników ofiar nielegalnej akcji strajkowej w KWK „Wujek” w dniu 16.12.1981 r., KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 2. ; Ankieta kwestionariusz dot. Zbigniewa Wilka, wypełniona przez żonę Elżbietę Kozon, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[9] Plan zabezpieczenia uroczystości pogrzebowych na terenie m. Katowic, KWK Wujek – Grudzień-82, IPN Ka 063/154, s. 9.

[10] Ankieta kwestionariusz dot. Zbigniewa Wilka, wypełniona przez żonę Elżbietę Kozon, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności. Pismo Kancelarii Prezydenta RP Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014r., w zbiorach ŚCWiS.

[11] Krótki biogram Zbigniewa Wilka można odnaleźć w Idą pancry na Wujek, Katowice – Warszawa 2011; T.Kurpierz, J. Neja: Zbigniew Wilk, ES.

 


 

Zenon Zając urodził się 12 listopada 1959 r. w Wolsztynie (ówczesne województwo poznańskie) w domu Czesława i Heleny Zając[1]. Był najmłodszym spośród pięciorga dzieci. W 1973 r. ukończył Szkołę Podstawową im. Żegockiego w Rostarzewie[2]. Z przyczyn ekonomicznych postanowił wyjechać na Śląsk i tam szukać pracy[3]. W 1977 r. ukończył Zasadniczą Szkołę Górniczą KWK Wujek w Katowicach. 3 stycznia 1978 r. został zatrudniony w KWK „Wujek” na stanowisku młodszego ślusarza. Od 17 maja pracował w kopalni jako sortowniczy[4] (okres zatrudnienia: 3 stycznia 1978 – 15 kwietnia 1980, 17 maja 1980 – 16 grudnia 1981)[5].

Zachowane dokumenty źródłowe nie pozwalają stwierdzić czy Zenon Zając był członkiem powstałego we wrześniu 1980 r. Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”[6]. Z pewnością brał udział w proteście w dniu 16 grudnia 1981r. W czasie akcji pacyfikacji strajku przez siły milicyjno-wojskowe otrzymał postrzał w klatkę piersiową. Zginął na miejscu. Z wykonanej w grudniu 1981 r. sekcji zwłok wynika, że wlot rany postrzałowej znajdował się z przodu klatki piersiowej po lewej stronie, pocisk przeszedł na wylot poniżej prawej łopatki uszkadzając organy wewnętrzne. Strzał został oddany z większej odległości[7].

Zenon Zając został pochowany 22 grudnia 1981 r. w Rostarzewie.

„Przed pogrzebem proboszcza w Rostarzewie mieli odwiedzić esbecy; mieli przykazać, żeby w kościele nie mówił o stanie wojennym. Pogrzeb prowadził od domu. Namówił rodzinę, żeby owinąć trumnę zielono-czarnym sztandarem, a na wieku położyć górniczą czapkę. - Pochowamy go jak górnika - miał powiedzieć matce”[8].

Był kawalerem, pozostawił narzeczoną Annę, z którą planował w niedługim czasie wziąć ślub[9]. 15 sierpnia 1990 r. został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego, zaś 7 grudnia 1992 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski przez Prezydenta RP Lecha Wałęsę[10]. W 2015 r. pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Ponadto upamiętniono go wraz z innymi górnikami poległymi 16 grudnia 1981, Pomnikiem ku czci Poległych Górników z KWK „Wujek” w dniu 16 grudnia 1981 roku w okresie stanu wojennego (1991), jego imię nosi skwer w Rostarzewie (2011)[11].

 

 



[1] Odpis skrócony aktu zgonu, w zbiorach ŚCWiS, teczka Zenon Zając.

[2] Ankieta kwestionariusz dot. Zenona Zająca, wypełniona przez siostrę Marię Łukaszewską, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[3] Stanisław Zasada, Życie po śmierci, „Tygodnik Powszechny” 2006, nr 51.

[4] Ankieta kwestionariusz dot. Zenona Zająca, wypełniona przez siostrę Marię Łukaszewską, w zbiorach Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności.

[5] Archiwum Centrum Usług Wspólnych, Akta Personalne Zenona Zająca, nr 85215, kopia w ŚCWiS.

[6] Listy członków NSZZ „Solidarność” zachowane w Archiwum Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność” w Katowicach.

[7] Protokół oględzin i sekcji zwłok, Akta sądowe Mariana Okrutnego i 23 in., t. 1, k. 129-132.

[8] Stanisław Zasada, Życie po śmierci.

[9] Ibidem.

[10] ASCWiS, Odznaczenia dla poległych i rannych w stanie wojennym z KWK „Wujek”, Pismo Podsekretarza Stanu Ministra Spraw Krajowych Romana r. Lewickiego (kserokopia), Pismo koordynatora Zespołu ds. Badań Wydarzeń w dn. 16.12.1981r. i następnych w kopalni Wujek Herberta Szafrańca do Prezydenta RP na Uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego z dn. 18.08.1992r; Pismo Kancelarii Prezydenta RP Biuro Kadr i Odznaczeń w Warszawie skierowane do Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności w Katowicach potwierdzające nadanie odznaczenia, Warszawa 03.11.2014r., w zbiorach ŚCWiS.

[11] http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/481843,skwer-w-rostarzewie-upamietnia-zenona-zajaca-gornika-z-kopalni-wujek,id,t.html?cookie=1, wejście z dn. 08.10.2014r. Krótki biogram Zenona Zająca można odnaleźć w Idą pancry na Wujek, Katowice-Warszawa 2011.

UWAGA! Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z serwisu.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.

OK
Więcej informacji

Serwis może używać plików „cookies”, kiedy użytkownik odwiedza stronę www. Pliki „cookies”, które mogą zostać użyte w witrynach i stronach internetowych są kojarzone wyłącznie z przeglądarką konkretnego komputera (użytkownik anonimowy), bez podawania imienia lub nazwiska użytkownika. Są to informacje zapisywane przez serwer na komputerze użytkownika, które serwer może odczytać przy każdorazowym połączeniu się z komputera użytkownika. Pliki „cookies” dostarczają danych statystycznych o ruchu użytkowników i korzystaniu przez nich z poszczególnych stron serwisów. Pliki „cookies” używane są także w celu monitorowania ruchu użytkowników pomiędzy serwisem, a innymi, współpracującymi serwisami internetowymi. Użytkownik może w każdym czasie wybrać sposób obsługi plików „cookies” w strefie internetowej poprzez zastąpienie automatycznej obsługi plików „cookie” na obsługę indywidualną (ustawienia użytkownika). Szczegółowych informacji w tym zakresie udzielają dostarczyciele programów do obsługi strefy internetowej (przeglądarek), zazwyczaj w zakładce „opcje internetowe” lub podobnej. Jednakże wyłączenie przez użytkownika w swojej przeglądarce opcji akceptowania plików „cookies”, (zablokowanie, monitowanie) może spowodować utrudnienia czy wręcz uniemożliwić korzystanie z niektórych usług serwisu. Jednocześnie serwis nie ponosi żadnej odpowiedzialności za stosowanie lub obsługę plików „cookies” na innych stronach internetowych dostępnych dla użytkowników dzięki linkom umieszczonym na stronach serwisu.
Więcej informacji o plikach cookies znajdziesz w serwisie http://wszystkoociasteczkach.pl